Saha Kurumsal Yönetim ve
Kredi Derecelendirme Hizmetleri

Yapılandırılmış Finansman Sözlüğü

Yapılandırılmış Finansman Sözlüğü

ağırlıklı ortalama vade (weighted average life)
Varlığa dayalı menkul kıymetin, tertip paylarına göre ağırlıklandırılmış, gün bazında ortalama vadesi

aşkın teminatlandırma (overcollateralization, OC)
Borca karşılık belirlenen teminatın, temerrüt halinde borç ödemesini karşılamak için gerekli olacak tutarın daha da üstünde bir değere sahip olması.

dayanak mevzuat  (specific applicable law)
Menkul kıymetleştirme uygulamasını düzenleyen yasal mevzuat. Örneğin, SPK Tebliği Seri III, No: 58.1 “Varlığa veya İpoteğe Dayalı Menkul Kıymetler Tebliği”.

devreden (transferor)
Varlığa dayalı menkul kıymete dayanak oluşturan alacakları devreden taraf. Kaynak kuruluşun kendisi olabileceği gibi, birden çok kaynaktan varlıkları devralmış bir varlık yönetim şirketi de dayanak varlıkları devreden taraf olabilir.

doğrudan aktarmalı temlik senedi (pass-through certificate)
Yapılandırılmış finansman uygulamalarında ödeme planına bağlı olan veya olmayan nakit girişlerinin gerekli kesintiler yapıldıktan sonra fon bünyesinde bekletilmeksizin doğrudan yatırımcılara aktarıldığı varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymet türü.

dolaylı aktarmalı temlik senedi (pay-through certificate)
Yapılandırılmış finansman uygulamalarında nakit girişlerinin gerekli kesintiler yapıldıktan sonra fon yönetimince biriktirilerek belirlenmiş aralıklarda yatırımcılara ödendiği, biriken kısmının izahnamede belirtilen şekilde vadeye kadar nemalandırıldığı varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymet türü.

faiz oranı (interest rate)
Menkul kıymetin sınıflandırma ve tertipler itibariyle yıllık faiz oranları

hizmet sağlayıcı (servicer)
Menkul kıymete dayanak olan alacakların vadesinde tahsilatını, yatırımcılara düzenli ödeme işlemlerini, temerrüt takiplerini, borçlularla olan müşteri ilişkilerini, menkul kıymetleştirme şirketiyle ilişkileri, kayıt ve evrak düzenini yürütmekle sorumlu olan kuruluş

ihraç hacmi (issuance nominal size/aggregate issuance)
Menkul kıymet ihracının sınıflandırma ve tertipler itibariyle toplam nominal hacim bilgileri.

ihraççı (issuer)
Menkul kıymet ihraç eden ticari veya finansal kuruluş. Bir ticari/finansal kuruluş için belirlenmiş kredi derecelendirme notu ile ihraç etmiş olduğu menkul kıymetler için belirlenmiş kredi derecelendirme notu farklıdır. Ticari/finansal kuruluşun yani ihraççının notu ilgili kuruluşun kısa ve uzun vadede temerrüt riskini ölçerken, menkul kıymetin yani  ihraç derecelendirme notu, ilgili enstrümanın teminatları göze alınarak, vadesi ile sınırlı süre içerisinde temerrüt riskini ölçer.

ipoteğe dayalı menkul kıymet, İDMK (mortgage-backed security, MBS)
Düzenli nakit girişi sağlayan, çok sayıda gayrimenkul ipotek kredilerinin teminat olarak gösterildiği, bunlara dayanarak menkul kıymetleştirme yoluyla kaynak kuruluş veya aracı finans kuruluşu tarafından ihraç edilen, düzenli alacak tahsilatlarının doğrudan yatırımcılara aktarıldığı sabit gelirli yatırım aracı.

işlem yöneticisi (transaction administrator)
Varlığa dayalı menkul kıymet ihraç sürecinde, dokümantasyon yönetimi ve mevzuata uyum, işlem taraflarıyla iletişim ve koordinasyon, ihraç işleminin sonuçlandırılması, nakit akış yönetimi ve taraflara dağıtımı, mutabakat ve raporlama gibi görevleri üstlenen taraf.

kayıt kuruluşu (registrator)
Varlığa dayalı menkul kıymetin verilerini kaydedecek, depolayarak saklayacak, ve raporlayacak olan ve ilgili ülke sermaye piyasaları mevzuatı gereğince kurulmuş yasal kayıt kuruluşu.

kaynak kuruluş (originator/parent)
Kredi ve alacak niteliğindeki varlıkların sahibi olup bunları teminat göstererek menkul kıymetleştirme yoluyla fon sağlamak amacında olan kuruluş.  Teminat olarak sunulan varlıkların kaynak kuruluştan izole edilmesi ve yatırımcıların kaynak kuruluşun muhtemel temerrüdüne karşı korunması, teminatlandırmada esastır.

kıdemli tertip/dilim (senior class/tranche)
Anapara ve faiz ödemeleri konusunda öncelikli ve ayrıcalıklı menkul kıymet dilimi.

kıdemsiz tertip/dilim (junior class/tranche)
Anapara ve faiz ödemeleri konusunda öncelikli ve ayrıcalıklı olmayan menkul kıymet dilimi.

kupon faizi (coupon percentage)
Menkul kıymetin varsa kupon ödemelerine karşılık gelen faiz oranları

kupon türü (coupon type)
Menkul kıymetin dayandığı varlıkların nakit akışına göre menkul kıymet için tanımlanmış faiz ödemelerinin adedi, vadeleri ve nitelikleri

kurucu şirket (founder)
Varlığa dayalı menkul kıymetleri ihraç edecek olan özel amaçlı kuruluşu (special purpose vehicle) oluşturan banka, yatırım bankası, finansman şirketi, geniş yetkili aracı kurum, ipotek finansmanı kuruluşu veya menkul kıymetleştirme şirketi niteliğindeki ana şirket.

özel amaçlı kuruluş (special purpose vehicle, SPV)
Menkul kıymetleştirmeye yetkili “kurucu şirket” tarafından kurulan, görevi kaynak kuruluşun temlik edilen varlıklarını kaynak kuruluş risklerinden izole etmek, nakit akışlarını tasarlayarak menkul kıymetleştirme tertiplerini, getirilerini ve ödeme koşullarını belirlemek, ve ilgili menkul kıymetleri ihraç etmek olan vasıta kuruluş. Türk SPK mevzuatında bir Varlık Finansman Fonu (VFF) veya bir Konut Finansman Fonu (KFF) biçiminde kurulmakta olup bir Fon Kurulu tarafından yönetilir ve Fon Denetçisi tarafından denetlenir.

risk tutma programı (purchasing programme)
SPK’nın Varlığa veya İpoteğe Dayalı Menkul Kıymetler Tebliği gereğince (Madde 10) Kaynak kuruluş veya kurucu, VİDMK’nın nominal değerinin %5’ini satın almak ve vade sonuna kadar tutmakla yükümlüdür. Dilimler halinde yapılan VİDMK ihraçlarında bu yükümlülük; a) Kredi derecelendirme notu olmayan veya aynı derecelendirme notuna sahip VİDMK dilimleri olması durumunda, her bir dilimden eşit ya da oransal olacak şekilde veya b) Farklı kredi derecelendirme notuna sahip VİDMK dilimleri olması durumunda, en düşük kredi kalitesine sahip dilimden veya dilimlerden olacak şekilde uygulanır. Kurul, varlıkların türüne göre birinci fıkrada belirtilen oranı farklılaştırabileceği gibi %10’u geçmemek üzere kaynak kuruluş veya kurucu bazında artırmaya yetkilidir. Risk tutma yükümlülüğü kaynak kuruluş ve kurucu arasında paylaşılabilir.

risk tutucu (risk retainer)
Varlığa dayalı menkul kıymet ihracında mevzuatla belirlenmiş bir “risk tutma yükümlülüğü” kapsamında veya yatırımcıya güven sağlamak amacıyla ihraç edilen menkul kıymetlerin bir kısmını güvence olarak satın alarak itfa tarihine kadar hesabında tutan taraf. Genellikle kaynak kuruluşun kendisi veya ihracı gerçekleştiren özel amaçlı kuruluş olmakta, bazı durumlarda bir üçüncü taraf da riskin bir bölümünü üstlenerek bilançosunda tutma yoluyla menkul kıymete güven sağlamak ve risk azaltmak amacıyla risk tutucu olabilmektedir.

şelale yapısı (waterfall payment)
Farklı tertiplere sınıflandırılmış bir menkul kıymet mimarisinde, kıdemli (düşük riskli pahalı) tertipler hem faiz hem anapara ödemesi alırken, kıdemsiz (yüksek riskli, ucuz) tertipler faiz ödemelerini alması, anapara ödemesini ancak kıdemli tertiplerin ödemesi tamamlandıktan sonra alabilmesi gibi kıdeme göre değişen ödeme yapısı.

tahmini ihraç tarihi (estimated issue date)
Menkul kıymetin planlanan ihraç tarihi

tertip/dilim (tranch)
İhraç edilen bir menkul kıymetin dayalı olduğu varlıkların vadelerine, risk ölçeklerine veya başka kriterlerine göre sınıflandırılmalarıyla oluşan, kıdemlerine göre farklı fiyatlandırılan bölümleme. Böylelikle, menkul kıymetin fiyat ve risk çeşitlendirmesiyle farklı yatırımcı gereksinimlerine karşılık verebilmesine olanak sağlayarak satış hacminin artırılması amaçlanır.

varlığa veya ipoteğe dayalı menkul kıymet, VİDMK (asset-backed security, ABS; mortgage-backed security, MBS)
İpotekli gayrimenkul kredi alacaklarının veya düzenli nakit girişi sağlayan alacak varlıklarının teminatına ve nakit akışına dayanarak yapılandırılmış menkul kıymetlere verilen genel ad.

varlığa dayalı menkul kıymet, VDMK (asset-backed security, ABS)
Düzenli nakit girişi sağlayan, alacak niteliğindeki çok sayıda varlığın teminat olarak gösterildiği, bunlara dayanarak menkul kıymetleştirme yoluyla kaynak kuruluş veya aracı finans kuruluşu tarafından ihraç edilen, düzenli alacak tahsilatlarının doğrudan yatırımcılara aktarıldığı sabit gelirli yatırım aracı.

yapılandırılmış finansman (structured finance)
Bir kaynak kuruluşun, belli bir nakit akışı sağlamakta olan çok sayıdaki kredilerini veya benzeri alacak niteliğindeki varlıklarını topluca teminat göstermesiyle, kendisinin veya bir finans kuruluşunun bu varlıkları devralarak, dağıtılmış bir riske sahip, daha yüksek kredibilite ve dolaşım kabiliyeti olan bir “varlığa dayalı menkul kıymeti” (VDMK) ihraç etmesi, daha geniş bir yatırımcılar grubuna satması ve bu yolla kaynak kuruluşa fon sağlaması. Eşanlam: Menkul kıymetleştirme.

yatırımcı ve yükümlülerin sigorta kuruluşları  (insurance agencies for investors and obligors)
Menkul kıymete yatırım yapanları, yükümlülerin temerrüdü halinde güvenceye alan finansal sigorta mekanizması. İhraç edilen her menkul kıymet için zorunlu olmayıp ihtiyaridir.

yükümlüler (obligors)
Alacak niteliğindeki dayanak varlıklara düzenli ödeme yaparak nakit akışını sağlayan, kaynak kuruluşa borçlu olan müşterileri.